Długość osi mechanizmu zegarowego – co dokładnie trzeba zmierzyć?

Dobór mechanizmu do zegara wymaga sprawdzenia kilku parametrów. Jednym z najważniejszych jest długość osi, ponieważ to właśnie oś przechodzi przez otwór w tarczy i umożliwia zamontowanie wskazówek.

W opisach mechanizmów mogą występować dwie różne wartości:

• długość całkowita osi,
• długość części gwintowanej.

Nie należy ich ze sobą mylić. Mechanizm może mieć przykładowo oś całkowitą 24 mm, ale część gwintowaną długości 17 mm.

Zobacz dostępne mechanizmy do zegarów w Hurtowni Kurant

Czym jest oś mechanizmu zegarowego?

Oś znajduje się z przodu mechanizmu. Przechodzi przez otwór w tarczy zegara, a na jej kolejnych częściach montowane są wskazówki.

W typowym mechanizmie kwarcowym znajdują się elementy przeznaczone dla:

• wskazówki godzinowej,
• wskazówki minutowej,
• wskazówki sekundowej, jeżeli mechanizm ją obsługuje.

Zewnętrzna część osi może być nagwintowana. Gwint służy do przymocowania mechanizmu do tarczy za pomocą podkładki i nakrętki.

Długość całej osi a długość gwintu

Długość całkowita osi to odległość od przedniej powierzchni obudowy mechanizmu do końca osi.

Długość części gwintowanej określa natomiast długość fragmentu z gwintem, na którym montuje się podkładkę i nakrętkę mocującą.

Przykładowo mechanizm może mieć:

• długość całej osi: 14 mm,
• długość części gwintowanej: 8 mm.

Inny mechanizm może mieć:

• długość całej osi: 24 mm,
• długość części gwintowanej: 17 mm.

Określenie „oś 14 mm” lub „oś 24 mm” najczęściej dotyczy całej osi, a nie wyłącznie jej gwintowanej części. Zawsze należy sprawdzić sposób podawania wymiarów w opisie konkretnego produktu.

Który wymiar jest najważniejszy przy montażu?

Przy mocowaniu mechanizmu do tarczy szczególnie ważna jest długość części gwintowanej.

Gwint musi przejść przez:

• tarczę zegara,
• ewentualną podkładkę znajdującą się za tarczą,
• podkładkę znajdującą się z przodu,
• nakrętkę mocującą.

Jeżeli część gwintowana będzie zbyt krótka, nie będzie możliwe prawidłowe założenie i dokręcenie nakrętki.

Jeżeli będzie znacznie dłuższa niż potrzeba, mechanizm może dać się zamontować, ale wskazówki znajdą się niepotrzebnie daleko od powierzchni tarczy.

Dlaczego nie wystarczy znać grubości tarczy?

Grubość tarczy jest najważniejszym punktem wyjścia, ale nie jest jedynym elementem zajmującym miejsce na gwincie.

Trzeba uwzględnić również:

• podkładkę pomiędzy mechanizmem a tyłem tarczy,
• podkładkę montowaną z przodu,
• nakrętkę mocującą,
• ewentualne pierścienie lub dodatkowe elementy konstrukcyjne.

Nie należy więc wybierać mechanizmu, którego gwint ma dokładnie tyle samo milimetrów co tarcza. Musi pozostać odpowiednia długość gwintu do prawidłowego zamocowania podkładki i nakrętki.

Jak zmierzyć grubość tarczy?

Grubość tarczy należy zmierzyć w miejscu, przez które przechodzi oś mechanizmu.

Do pomiaru najlepiej użyć suwmiarki. Nie należy opierać się na przybliżonym pomiarze linijką, szczególnie gdy poszczególne wersje mechanizmów różnią się długością osi tylko o kilka milimetrów.

Jeżeli tarcza jest wykonana z kilku warstw, należy uwzględnić ich łączną grubość.

Jak zmierzyć oś starego mechanizmu?

Najpewniejszym sposobem dobrania zamiennika jest wymontowanie starego mechanizmu i zmierzenie jego osi.

Należy osobno sprawdzić:

1. długość całej osi od powierzchni obudowy mechanizmu do jej końca,
2. długość części gwintowanej,
3. średnicę gwintu,
4. średnicę osi godzinowej,
5. średnicę lub sposób mocowania wskazówki minutowej,
6. sposób mocowania sekundnika.

Pomiar samej długości osi nie gwarantuje pełnej zgodności mechanizmów.

Dlaczego dwa mechanizmy z osią 14 mm mogą się różnić?

Określenie oś 14 mm opisuje tylko jeden parametr.

Dwa mechanizmy o takiej samej długości osi mogą różnić się:

• długością części gwintowanej,
• średnicą osi minutowej,
• średnicą osi godzinowej,
• sposobem mocowania wskazówek,
• sposobem pracy sekundnika,
• siłą napędu,
• wymiarami obudowy mechanizmu.

Dlatego zawsze należy porównać pełne parametry nowego produktu ze starym mechanizmem.

Mechanizmy z krótszą osią

Mechanizmy z krótszą osią są najczęściej stosowane przy cienkich tarczach, w których odległość pomiędzy obudową mechanizmu a powierzchnią tarczy jest niewielka.

Przed zakupem trzeba jednak sprawdzić nie tylko długość całej osi, ale również długość gwintu i sposób mocowania wskazówek.

Sprawdź dostępne długości osi mechanizmów zegarowych

Mechanizmy z dłuższą osią

Dłuższa oś może być potrzebna przy grubszej tarczy albo konstrukcji wymagającej większego odstępu pomiędzy mechanizmem a wskazówkami.

Nie oznacza to jednak, że najdłuższa dostępna oś będzie najlepszym wyborem. Zbyt długa oś może niepotrzebnie odsunąć wskazówki od tarczy.

Czy można zastosować dłuższą oś niż w starym mechanizmie?

Niewielka różnica może być możliwa do zaakceptowania, ale znacznie dłuższa oś może powodować problemy.

Zbyt długa oś może sprawić, że:

• wskazówki będą znajdowały się zbyt daleko od tarczy,
• sekundnik będzie nadmiernie wystawał,
• zegar będzie wyglądał inaczej niż pierwotnie,
• wskazówki znajdą się zbyt blisko szkła lub osłony zegara.

Najlepiej dobrać długość możliwie zbliżoną do starego mechanizmu i odpowiednią do konstrukcji tarczy.

Czy zbyt krótki gwint można przedłużyć?

Do niektórych mechanizmów dostępne są specjalne tuleje przedłużające. Nie są one jednak uniwersalne i nie pasują do każdego rodzaju mechanizmu.

Przed zastosowaniem przedłużenia trzeba sprawdzić:

• średnicę gwintu,
• zgodność tulei z danym mechanizmem,
• potrzebną długość przedłużenia,
• czy po montażu możliwe będzie prawidłowe założenie wskazówek.

Długość osi a odległość wskazówek od tarczy

Oś mechanizmu składa się z kilku współosiowych elementów przeznaczonych do montażu poszczególnych wskazówek.

Długość osi wpływa więc nie tylko na możliwość przykręcenia mechanizmu, lecz również na położenie:

• wskazówki godzinowej,
• wskazówki minutowej,
• sekundnika.

Po zamontowaniu wskazówki nie mogą ocierać o siebie, tarczę ani szkło zegara.

Długość osi a szkło lub osłona zegara

Jeżeli zegar posiada szkło albo przezroczystą osłonę, trzeba sprawdzić ilość miejsca pomiędzy tarczą a szkłem.

Zbyt długa oś i wysoko zamontowane wskazówki mogą spowodować, że sekundnik albo wskazówka minutowa będą ocierały o osłonę.

Zbyt krótka oś może natomiast umieścić wskazówki zbyt blisko tarczy.

Czy długość osi określa sposób pracy sekundnika?

Nie. Długość osi i sposób pracy sekundnika to dwa osobne parametry.

Mechanizm o określonej długości osi może występować jako płynący albo skokowy. Podczas zakupu trzeba więc osobno sprawdzić długość osi i sposób pracy mechanizmu.

Czy długość osi określa siłę mechanizmu?

Nie. Długa oś nie oznacza automatycznie, że mechanizm jest wzmacniany.

Do dużych i ciężkich wskazówek może być potrzebny mechanizm o zwiększonym momencie obrotowym.

Przy wyborze trzeba osobno sprawdzić:

• długość osi,
• długość gwintu,
• maksymalną długość i ciężar wskazówek,
• rodzaj oraz siłę napędu.

Najczęstsze błędy przy doborze osi mechanizmu

• mylenie długości całej osi z długością gwintu,
• mierzenie tylko grubości tarczy bez uwzględnienia elementów mocujących,
• kupowanie mechanizmu bez wymontowania starej części,
• dobór wyłącznie na podstawie określenia „krótki” albo „długi”,
• brak sprawdzenia średnic osi wskazówek,
• założenie, że dłuższa oś zawsze będzie bezpieczniejsza,
• nieuwzględnienie odległości pomiędzy wskazówkami a szkłem.

Jak dobrać mechanizm krok po kroku?

1. Wymontuj stary mechanizm.
2. Zmierz długość całej osi.
3. Zmierz długość części gwintowanej.
4. Zmierz grubość tarczy w miejscu montażu.
5. Uwzględnij podkładki i nakrętkę.
6. Sprawdź średnice osi wskazówki godzinowej i minutowej.
7. Sprawdź sposób mocowania sekundnika.
8. Wybierz odpowiedni sposób pracy mechanizmu.
9. Sprawdź, czy siła napędu wystarczy do posiadanych wskazówek.

Mechanizmy do zegarów w Hurtowni Kurant

W Hurtowni zegarmistrzowskiej Kurant dostępne są mechanizmy zegarowe z osiami o różnych długościach, przeznaczone do wielu rodzajów tarcz, wskazówek i zegarów.

Zobacz wszystkie mechanizmy do zegarów